‘Het is goed mogelijk dat er meer rechtszaken over privacy komen’

11-05-2015

Q&A met ICT-jurist Bart Schermer over de privacyvoorwaarden van Facebook    

Veilig internetten praat met Bart Schermer, specialist in ICT-recht en partner bij juridisch adviesbureau Considerati*, over de privacyvoorwaarden van Facebook en de ontwikkelingen rond het privacy- en portretrecht.

Begin dit jaar zijn de nieuwe privacyvoorwaarden van Facebook ingegaan. Hier was veel over te doen. Wat is er precies veranderd?
'De manier waarop Facebook zijn voorwaarden presenteert is veranderd. Zo is de tekst minder juridisch  en staan de voorwaarden in meerdere documenten. Er is verder niet zo heel veel gewijzigd in de voorwaarden. De belangrijkste veranderingen zijn:

  • Facebook geeft aan hoe je de privacyinstellingen kunt aanpassen en geeft je bovendien algemene informatie over privacy op Facebook;
  • Facebook maakt inzichtelijk hoe het locatie-informatie verkrijgt (bijvoorbeeld via wifi of Bluetooth), geeft aan wat er in jouw buurt te vinden is en wat je vrienden aan het doen zijn;
  • Facebook geeft uitleg over welke informatie het ontvangt en gebruikt: bijvoorbeeld informatie over je mobiele telefoon, zoals signaalsterkte en batterijduur;
  • Facebook mag ook gegevens delen met dochterondernemingen zoals WhatsApp en Instagram, met als voornaamste doel het verbeteren van de gebruikservaring;
  • Facebook zorgt ervoor dat de keuzes die je maakt over welke advertenties je ziet worden doorgevoerd voor alle apparaten. Dit betekent dat je dus nog maar eenmalig een keuze hiervoor hoeft te maken en deze wordt dan doorgevoerd voor al je apparaten waarop je Facebook gebruikt.'

Waarom is de angst voor privacyschending ineens zo groot? Facebook, maar ook Google, harken toch al jaren bergen privégegevens bij elkaar?
'Ik denk dat dit deels te verklaren is doordat Facebook zelf steeds meer ruchtbaarheid geeft aan wijzigingen. De media pikken dat op. In onze samenleving gaat ook steeds meer digitaal en dat levert onrust op. Privacy krijgt daardoor ook steeds meer aandacht. Facebook is daar zeker niet alleen in, denk bijvoorbeeld aan de maatschappelijke tegenstand bij het Elektronisch Patiëntendossier of datalekken bij grote bedrijven zoals KPN en LinkedIn. Al deze ontwikkelingen laten zien dat wij ons steeds bewuster zijn van de privacyaspecten van het gebruik van (online) diensten.'

En is de opwinding niet voor de bühne? Het aantal Facebook-gebruikers neemt nog steeds toe.
'Dat mensen zich bewust zijn van het feit dat hun privacy mogelijk in het geding is en het daar daadwerkelijk actie op ondernemen, zijn twee verschillende dingen. Dit noemen we de privacy paradox; burgers hechten wel waarde aan hun privacy, maar handelen daar nog niet naar. Sociale druk, gemak en de voordelen van het gebruik van Facebook spelen een belangrijke rol in de keuze van burgers om gebruik te maken van deze dienst. Facebook maakt het bijvoorbeeld mogelijk dat je op vele andere sites met je eigen Facebook-account eenvoudig kan inloggen. Je zou kunnen zeggen dat het gemak, het plezier en het belang van actief zijn op Facebook voor mensen bij hun besluit zwaarder weegt dan privacyrisico's.'

Kunnen mensen binnenkort echt hun vakantiefoto’s op een billboard langs de A2 verwachten?
'Nee, Facebook gebruikt je foto niet op een billboard. Als je de voorwaarden heel letterlijk leest is deze mogelijkheid in theorie niet uitgesloten, maar Facebook heeft publiekelijk aangegeven dat dergelijk gebruik niet binnen hun beleid past. Wel kan Facebook je foto gebruiken in de context van reclames op Facebook. Stel je 'liked' de Starbucks pagina, dan kunnen jouw vrienden als onderdeel van een Starbucks reclame op hun tijdlijn zien dat jij Starbucks ook leuk vindt. Je hebt overigens wel de mogelijkheid om dit uit te zetten.'

Wat kunnen mensen op Facebook doen om hun privacy te beschermen?
'Hoewel niemand daar echt op zit te wachten, is het wel belangrijk om altijd eerst goed de privacyvoorwaarden te lezen. Zo kun je namelijk  een weloverwogen keuze maken of je het eens bent met het mogelijke gebruik van persoonsgegevens. Heb je de nieuwe voorwaarden geaccepteerd, dan kan je je privacy-instellingen aanpassen om er bijvoorbeeld voor te zorgen dat jouw berichten en foto’s alleen zichtbaar zijn voor vrienden of dat een foto alleen zichtbaar wordt op jouw tijdlijn nadat je zelf goedkeuring hiervoor hebt gegeven. Zo kun je in ieder geval deels de controle behouden over welke informatie gedeeld wordt en welke niet. Facebook heeft een Privacy Checkup en Privacy basics module die je hierbij helpen. Denk daarnaast goed na over de gevolgen van het openbaar maken van bepaalde informatie; wat is je risico als die informatie lekt? Wellicht dat je er dan toch voor kiest om bepaalde dingen niet op Facebook te plaatsen, maar op een andere manier te delen met je vrienden.'

Zit je zelf op Facebook en denk jij bewust na over wat je deelt?
'Ja, ik zit zelf op Facebook en zorg ervoor dat mijn berichten en foto’s niet voor iedereen zichtbaar zijn, maar alleen voor mijn vrienden. Daarnaast ga ik heel bewust om met Facebook; ik denk goed na over de informatie die ik op mijn profiel zet en wat het risico voor mij is als die informatie ooit zou lekken.'

Hoe ver denk je dat Facebook in de toekomst wil gaan in het verzamelen van persoonsgegevens? Is er een grens aan wat je van mensen wilt weten als commercieel bedrijf?
'Facebook is gratis voor gebruikers. Ze moeten dus uit een andere bron inkomsten halen. Deze inkomstenbron is advertenties. Om de advertenties zo effectief mogelijk te maken verzamelen zij gegevens van gebruikers. Hoe meer Facebook weet van haar gebruikers, hoe gerichter en relevanter zij de advertenties kunnen maken. Dit maakt Facebook interessant voor adverteerders. Facebook zal dus in beginsel zoveel mogelijk willen weten van haar gebruikers. Uiteraard moet Facebook zich hierbij wel aan de wet houden. Daarnaast is het voor Facebook van belang dat gebruikers zich prettig blijven voelen op het platform en Facebook blijven vertrouwen. Ongelimiteerde gegevensverwerking is dus niet altijd in het belang van Facebook. Facebook verkoopt je gegevens niet aan derden. Dit is niet alleen problematisch vanuit juridisch oogpunt, maar waarschijnlijk ook onwenselijk voor Facebook. Facebook wil juist adverteerders aan Facebook binden, als de informatie elders ook beschikbaar is, dan neemt de concurrentiekracht van Facebook af.'

Is het denkbaar dat er in de toekomst meer rechtszaken komen rond online privacy- en portretrecht?
'Ja, dit is heel goed mogelijk. Momenteel wordt er nog niet heel veel geprocedeerd door burgers en bedrijven over privacy en persoonsgegevens. Een belangrijke reden voor bedrijven om geen rechtzaak te beginnen is dat er nog geen hoge boetes staan op privacyschendingen en je dus als bedrijf weinig wint met een rechtszaak tegen de toezichthouder, het College bescherming persoonsgegevens* (CBP), die een uitspraak tegen je heeft gedaan. Maar dit gaat binnenkort veranderen met boetes die kunnen oplopen tot wel 10% van de jaaromzet van een bedrijf. Voor burgers valt er momenteel ook weinig te halen bij de rechter. Het is namelijk moeilijk om aan te tonen dat je schade hebt geleden door het verkeerd gebruik van je gegevens. Je ziet in het buitenland echter wel al ontwikkelingen dat door rechters nu schadevergoedingen worden toegekend voor schade die bestaat uit een inbreuk op het vertrouwen van de consument. Wellicht dat dit op den duur ook overwaait naar Nederland.'

Kun je als consument überhaupt iets ondernemen tegen zo’n groot Amerikaans bedrijf als Facebook?
'Elke onderneming, dus ook een Amerikaanse, die actief is op de Nederlandse of Europese markt is verplicht zich te houden aan de Europese privacyregels. Je kan dus als burger een klacht indienen bij het CBP. Die onderzoekt dan de vermeende privacyschendingen. In Nederland wordt momenteel overigens al onderzoek gedaan door de toezichthouder naar het privacybeleid van Facebook.'

*Door op de links met een sterretje te klikken, word je naar een externe website gestuurd. De link opent automatisch in een nieuw tabblad.