Kijk kritisch naar de afbeelding
Soms zie je aan een afbeelding dat er iets niet klopt. Denk aan vreemde details, onlogische schaduwen of voorwerpen die niet helemaal kloppen. Ook tekst in een afbeelding kan er vreemd uitzien.
Toch zijn dit geen betrouwbare bewijzen dat een foto nep is. AI-afbeeldingen worden steeds realistischer en ook echte foto's kunnen door bewerking vreemde details bevatten. Vertrouw daarom niet alleen op wat je met je eigen ogen ziet.
Zoek uit waar de foto vandaan komt
Een goede manier om een afbeelding te controleren, is onderzoeken waar deze eerder online is verschenen. Misschien wordt een oude foto gedeeld alsof hij gisteren is gemaakt. Of wordt een afbeelding gebruikt bij een gebeurtenis waar die niets mee te maken heeft.
Met Google Lens kun je zoeken naar dezelfde of vergelijkbare afbeeldingen op internet.
Zo werkt het:
- Open Google Lens via de Google-app of Google Afbeeldingen.
- Selecteer de foto die je wilt controleren.
- Bekijk welke websites dezelfde of vergelijkbare afbeeldingen gebruiken.
- Kijk of de afbeelding eerder is gepubliceerd en of het bijschrift, de datum en de locatie overeenkomen.
Let op: de oudste zoekresultaten zijn niet automatisch de oorspronkelijke bron. Ze kunnen je wel helpen om meer over de herkomst van een foto te ontdekken.
Gebruik 'Over deze afbeelding' van Google
Google biedt ook de functie 'Over deze afbeelding' (About this image). Daarmee kun je meer informatie vinden over de herkomst en het eerdere gebruik van een afbeelding.
Je kunt bijvoorbeeld informatie vinden over:
- Eerdere publicaties: wanneer Google de afbeelding of een vergelijkbare versie mogelijk voor het eerst heeft gevonden.
- Andere websites: waar de afbeelding nog meer voorkomt, bijvoorbeeld op nieuwswebsites.
- De context: hoe verschillende websites de afbeelding gebruiken en beschrijven.
- Herkomstinformatie: als die beschikbaar is, kan aanvullende informatie helpen om meer te weten te komen over de maker of het gebruik van AI.
Je kunt de functie gebruiken via Google Lens of Google Zoeken. Selecteer een afbeelding en kijk of de optie 'Over deze afbeelding' beschikbaar is.
Wat heb je eraan? Stel dat iemand een foto deelt met de bewering dat er vandaag iets bijzonders is gebeurd. Als je ontdekt dat dezelfde foto al jaren geleden online stond, is dat reden om het verhaal verder te controleren.
Kun je de functie niet vinden? Gebruik dan Google Lens om naar vergelijkbare afbeeldingen te zoeken en controleer de informatie bij betrouwbare nieuwsbronnen of factcheckers.
Controleer het verhaal bij de foto
Zelfs een echte foto kan misleidend worden gebruikt. Een afbeelding van een overstroming kan bijvoorbeeld echt zijn, maar jaren geleden in een ander land zijn gemaakt.
Controleer daarom ook het verhaal dat bij de foto wordt verteld:
- Wie heeft de foto geplaatst? Is dat een betrouwbare nieuwsorganisatie, een bekende fotograaf of een onbekend account?
- Wanneer en waar is de foto gemaakt? Komt dat overeen met de informatie in het bericht?
- Wat zeggen andere bronnen? Bevestigen betrouwbare nieuwsmedia de gebeurtenis?
- Is de foto al eerder gebruikt? Zoek de afbeelding op en vergelijk de bijschriften.
Kun je met AI-tools controleren of een foto nep is?
Er bestaan hulpmiddelen die proberen te herkennen of een afbeelding met AI is gemaakt. Ook zijn er technologieën die onzichtbare digitale watermerken in bepaalde AI-afbeeldingen kunnen herkennen, zoals SynthID van Google.
Maar zulke hulpmiddelen zijn niet waterdicht. Niet elke AI-afbeelding bevat een herkenbaar watermerk en niet elke detector geeft een betrouwbaar antwoord. Gebruik de uitkomst daarom als aanwijzing, niet als bewijs.
Wel gelden er regels volgens artikel 50 van de Europese AI Act over het herkennen van AI-beelden.
Als een afbeelding met AI is gemaakt of bewerkt en daardoor ten onrechte echt lijkt, bijvoorbeeld een foto van een politicus die iets doet wat nooit is gebeurd, moet duidelijk worden vermeld dat het beeld met AI is gemaakt of bewerkt.
Niet elke bewerking met AI hoeft te worden vermeld. Denk aan standaardbewerkingen waarbij AI helpt, zoals het aanpassen van licht of kleur.