Digitaal opgroeien

Hoe digivaardig ben jij eigenlijk?

Als je opgroeit in een digitale wereld zijn internet, een smartphone, social media en je eigen computer de normaalste zaken van de wereld. Maar hoe veilig is het internet? Wat weet je van social media en wat daar wel en niet mag en hoe reageer je op cyberpesten?
Digitaal opgroeien - hoe doe je dat?
SluitenZoeken sluiten

Hoe groei je veilig digitaal op?

Als je digitaal opgroeit (of opgegroeid bent), beschouw je internet en social media als een vast onderdeel van je leven. We kunnen bijna allemaal niet meer zonder laptop, smartphone of tablet, laat staan wifi. En hoewel die cyberwereld geen geheimen meer voor ons lijkt te hebben, gaat er ook nog steeds van alles mis. Phishing, online fraude, sexting en cyberpesten zijn ook onderdeel van digitaal opgroeien. In juni en juli 2021 besteden we hier extra aandacht aan.
Hoe groei je veilig digitaal op en hoe helpen we anderen daarbij?

Social media

Liken, sharen, posten en delen. Een (groot) deel van ons sociale leven speelt zich af op social media. We delen onze successen, vakantieplaatjes, mooie en verdrietige momenten. We troosten, maken ruzie, geven onze mening en vragen om aandacht. Al deze berichten delen we met familie, vrienden, bekenden, collega’s en soms ook met volslagen onbekenden.

Wat je moet weten over social media

icoon  van verschillende social media accounts

Wie mag zien wat jij deelt?

Wie mag jouw berichten volgen, met wie deel jij lief en leed op social media? Is dat een bewuste keuze of heb je er niet over nagedacht? Er is geen goed of slecht, maar het is wel belangrijk dat je er over nadenkt.

Overwegingen zijn:

zwaailicht let op

Nepnieuws (of fake news)

Op social media kan iedereen nieuws maken. Vaak vernemen we nieuws eerder via Twitter dan op de radio, televisie of in de krant. Ook hebben influencers soms een groter publiek dan een expert of wetenschapper. En moeten journalisten hun uiterste best doen om hun publiek te behouden. Maar hoe check je als lezer dan de bron, wanneer weet je of een bericht klopt, of de foto echt is en wie bepaalt dat?

WFH-update-vierkant

Houd je socialmedia-apps up-to-date

Als anderen op een makkelijke manier je account kunnen overnemen, kunnen er dingen gedeeld worden die jij liever privé houdt.

  • Zorg voor de laatste updates van je socialmedia-apps.
  • Gebruik verschillende wachtwoorden (en deel ze niet met anderen).
  • Stel tweestapsverificatie in voor je socialmedia-apps.
  • Log alleen in op je eigen apparaten (of log uit als het niet anders kan).
sexting digitaal opgroeien

Weet wat wel en niet mag op social media

  • Sexting is het versturen van naaktfoto's of naaktbeelden en seksueel getinte berichten. Als je boven de 18 bent, is dat jouw keuze en is er niets mis mee.
  • Deel je 'nudes' van iemand onder de 18, dan ben je strafbaar (want kinderporno*). Sexting met iemand onder de 18 is dus strafbaar. Maar als beiden toestemming geven, wordt het in Nederland gedoogd.
  • Wraakporno* is altijd strafbaar.
  • Het delen van beelden van seksuele intimidatie is altijd strafbaar.
social media illustratie

Veilig en leuk op socials

In de Safer Internet Day quiz 'Veilig en leuk op social' kan jij je kennis over wat er wel en niet mag op social media testen.

Test jouw kennis over

  • wat wel en wat niet mag op socials;
  • hoe je een naar bericht rapporteert;
  • wat je kan doen in geval van online pesten.
Doejeupdates-tips

Rapporteren op sociale media

Wat als iemand een foto of bericht plaatst dat je ongepast vindt? Of een foto van jou waarvan je niet wil dat die openbaar staat? Op socialmediaplatforms kan je bijna altijd berichten en accounts rapporteren.

Online geldzaken

Hoe goed giraal ga jij eigenlijk? Houd je je pinpas voor jezelf, net als je pincode en het saldo van je bankrekening? Hoe alert ben jij op phishing, hulpvraagfraude en ronselaars voor geldezels? Verstandig met geldzaken omgaan is natuurlijk ook een onderdeel van digitaal opgroeien. Want betalen doen we vooral online of contactloos. Veilig Bankieren Nederland* vroeg Jandino om het je even uit te leggen!

Hoe goed giraal ga jij?

Electronisch bankieren Digitaal opgroeien

Veilig bankieren doe je zo

  • Bescherm je codes, zodat niemand deze weet.
  • Houd devices, safe en up-to-date.
  • Check regelmatig of je alles van je money weet.
  • Problemen? Connect je bank meteen.
  • Je betaalpas is voor jou, en jou alleen.
geldezel - digitaal opgroeien

Word geen geldezel

Een geldezel of money mule is iemand die via zijn eigen rekening geld witwast voor een crimineel. Vaak worden hiervoor jongeren benaderd. Even je pinpas uitlenen en snel geld verdienen, klinkt wel heel makkelijk. Maar de geldezel wordt vaak snel gepakt. En hij is degene die met schulden en een strafblad achterblijft.

  • Leen nooit je pinpas uit aan een onbekende.
  • Boek nooit een bedrag door voor een onbekende.

icoontje whatsapp samen

Niet gebeld? Geen geld!

Is het jou al wel eens overkomen? Je ontvangt een SMS of WhatsAppbericht van een bekende die je vraagt: 'Kan je snel iets voor me betalen? Ik heb een nieuwe telefoon en mijn online bankieren doet het niet. Ik stuur je even een tikkie." Natuurlijk trap jij daar nooit in! Toch?

Maar hoe zit dat met je ouders, grootouders of je vrienden? Spreek het volgende met ze af: Niet gebeld? Geen geld! Als je echt in nood zit en geld moet lenen, dan bel je met je (groot)ouders of vrienden.

Nare online ervaring

cyberpesten - digitaal opgroeien

Online pesten

Online pesten of cyberbullying is net zo schadelijk als pesten in de offline wereld. Het grootste verschil is dat er geen veilige plek meer voor je lijkt te zijn. Als cyberbullies je volgen in WhatsAppgroepen en op social media kan dat heel naar zijn.

  • Praat erover met iemand;
  • Schakel mentor, leerkracht of trainer in.
sexting digitaal opgroeien

Grooming

Grooming is digitaal kinderlokken. Een volwassene doet zich via een vals account voor als een jongere, meestal maar met één doel, je verlokken tot online seksuele handelingen of afspreken voor een echte date.

  • Spreek nooit zomaar af met iemand die je alleen online kent;
  • Neem iemand in vertrouwen als je afspreekt;
  • Praat met iemand als je slachtoffer bent geworden.
smartphone met hart

Catfishing

Veel jongeren chatten via social media of dating-apps met mensen die ze in de offline wereld nog nooit ontmoet hebben. Prima natuurlijk! Bedenk wel dat mensen op social media via een nepaccount contact kunnen leggen. Meestal met het gebruik van een valse foto. Dat kan als je heel verlegen bent of ontevreden over je uiterlijk. Dit noemen ze ook wel een catfish. Cafishing kan ook gaan over datingfraude, de catfish is er dan op uit om je geld afhandig te maken.

logo helpwanted vierkant

Helpwanted

Helpwanted.nl biedt advies bij online seksueel misbruik. je vindt er tips en adviezen en je kan er (anoniem) met iemand chatten.

logo meldknop vierkant

Meldknop

Jongeren en hun ouders kunnen op Meldknop.nl eenvoudig informatie vinden wat je kan doen als er iets vervelends is gebeurd op internet. Hoe je bijvoorbeeld - ook anoniem - advies en hulp kan inwinnen bij betrouwbare en professionele instanties. En hoe en wanneer je aangifte kan doen bij de politie. Een van de partners van Meldknop.nl -EOKM* - heeft ook een trusted flagger-status, hiermee kan EOKM een geval met voorrang onder de aandacht brengen van een socialmediaplatform.

Logo StoppestenNU vierkant

StoppestenNU

Op de website van Stop Pesten NU vind je tips over hoe jij kan omgaan met pesten. Of je nu zelf pest of gepest wordt. Ook zijn er veel verhalen van anderen (vaak bekende Nederlanders) die vertellen over gepest worden (of pesten).

Begeleid jij kinderen of jongeren bij digitaal opgroeien?

jongen-met-tablet

Ouderlijk toezicht

Staan jij en je kind nog aan het begin van de digitale opvoeding? Hier vind je tips hoe je kinderen kan begeleiden op internet onder toezicht

still header Digitaal opgroeien

Voor leerkrachten en ouders

Houd jij je bezig met digitaal opvoeden, thuis of op school? Hier vind je tips voor lesmaterialen, games en websites die helpen met de digitale opvoeding.

Netwerk Mediawijsheid

Mediawijsheid

Mediawijsheid.nl is de betrouwbare wegwijzer in veilig en slim gebruik van (digitale) media.

Kinderen online

Handboek voor docenten

Internet en social media zijn laagdrempelig en spelen een grote rol in het leven van kinderen. Meestal is het leuk maar het gaat niet altijd goed. Denk aan het verspreiden van foto's en filmpjes zonder goedkeuring, online pesten of gehackt worden. Omdat veel kinderen de gevolgen van deze acties niet overzien, is het voor jou als leerkracht van groot belang om kinderen op een veilige manier internet en sociale media te laten gebruiken.

*Door op de link te klikken, word je naar de website in de link gestuurd. De link opent automatisch in een nieuw tabblad.